W numerze:

Mariola Szymańska-Koszczyc
Prezes Zarządu Fundacji EFPA Polska
MiFID II: za 5 min. 12-ta. Czy ktoś jest gotowy?

EFPA Europa monitoruje stan implementacji dyrektywy MiFID II i Wytycznych ESMA w zakresie wymagań wiedzy i kompetencji pracowników firm inwestycyjnych. Pierwsze rozstrzygnięcia są już dostępne.

Nadzór hiszpański (CNMV) ogłosił już swoje rozwiązanie wdrożeniowe. Dopuszczalna jest wielorakość metod potwierdzania adekwatności wiedzy i kompetencji pracowników określona przez ESMA, przy spełnieniu kilku warunków. Dla osób udzielających informacji o produktach inwestycyjnych liczba godzin szkoleniowych prowadzących do wymaganego poziomu wiedzy i kompetencji wynosi minimum 80, dla pracowników świadczących usługę doradztwa finansowego 150 godzin. Wprowadza się także ścisły wymóg stałego rozwoju zawodowego w wymiarze 20 i 30 godzin rocznie, odpowiednio dla osób informujących i pracowników świadczących usługę doradztwa. Nadzorca bardzo podkreśla konieczność zastosowania zasady proporcjonalności, tzn. wzrostu wymagań wraz ze wzrostem złożoności zadań zawodowych. Kolejnym warunkiem jest zapewnienie adekwatnego rozdzielenia funkcji szkoleniowej i certyfikacyjnej, szczególnie w sytuacji, kiedy całość procesu realizowana jest wewnątrz podmiotu zobowiązanego. W tym przypadku, na podmiocie ciąży odpowiedzialność udokumentowania  prawidłowości i adekwatności wprowadzonych rozwiązań. Kluczową rolę będzie odgrywała jednostka compliance. Jeśli podmiot decyduje się na prowadzenie szkolenia czy certyfikowania pracowników wewnętrznie, wówczas roczny przegląd powinien być realizowany przez firmę zewnętrzną. W uzasadnionych sytuacjach, nadzorca może przeprowadzić własną weryfikację i testy wiedzy i kompetencji wśród pracowników. Nadzorca hiszpański wprowadza listę zewnętrznych certyfikatów, których uzyskanie wypełnia wymogi regulacyjne. W tym celu uruchomiona została specjalna procedura aplikowania o akredytację certyfikatów przez CNMV. EFPA Hiszpania przedłożyła certyfikaty EFPA do akredytacji i jako pierwsza otrzymała wpis wszystkich certyfikatów EFPA na oficjalną listę kwalifikacji uznawanych przez nadzór hiszpański jako zapewniających zgodność kwalifikacji z wymaganiami MiFID II i Wytycznych ESMA.

Ciekawym przykładem jest Holandia, rynek, na którym w 2013 wprowadzono zakaz pobierania zachęt od sprzedaży produktów inwestycyjnych. Tutaj nadzorca oddelegował proces egzaminowania i akredytowania zgodnego z wytycznymi ESMA do samoregulacyjnej organizacji rynkowej DSI. Wyodrębniono cztery grupy docelowe, dla których przygotowano cztery kwalifikacje: osoby udzielające informacji o inwestycjach (poziom 4 Ramy Kwalifikacji), doradztwo inwestycyjne w segmencie detalicznym (poziom 5 Ramy Kwalifikacji), doradztwo inwestycyjne „szyte na miarę” w segmencie detalicznym (poziom 6 Ramy Kwalifikacji) oraz doradztwo inwestycyjne w segmencie hurtowym (poziom 6 Ramy Kwalifikacji). Każda z kwalifikacji zostanie szczegółowo opisana z wykorzystaniem efektów uczenia się (wiedza, umiejętności, kompetencje społeczne) oraz odniesiona do poziomu krajowej ramy kwalifikacji, a tym samym Europejskiej Ramy Kwalifikacji. Każdy pracodawca ma obowiązek zakwalifikowania swoich pracowników do jednej z czterech grup. Może wdrożyć wewnętrzną kwalifikację, która będzie podlegała akredytacji przez DSI lub skorzystać z dostępnych 4 kwalifikacji prowadzonych przez DSI. Procedura akredytacyjna ma zostać otwarta już w listopadzie br. Centralne egzaminy dla kwalifikacji na poziomie 4 i 5 mają być uruchomiona w styczniu 2018 r. i będą prowadzone przez DSI.

Są też kraje, w których MiFID II i Wytyczne ESMA nie przynoszą rewolucyjnych zmian w zakresie wymagań kwalifikacyjnych. Na rynku brytyjskim od wielu lat obowiązuje wymóg certyfikacji osób zajmujących się produktami inwestycyjnymi. Został podniesiony w 2012 do 4 poziomu Brytyjskiej Ramy Kwalifikacji, co oznacza 5 poziom Europejskiej Ramy Kwalifikacji. W Irlandii minimalny wymóg certyfikacyjny ustanowiony został na poziomie odpowiadającym 6 poziomu Europejskiej Ramy Kwalifikacji. Certyfikaty EFPA EFA oraz EFPA EFP są uznawane przez nadzorcę irlandzkiego jako wypełniające 4 z 6 wymaganych modułów. We Francji wymóg certyfikacji dla tej grupy zawodowej funkcjonuje od 2011 roku. Egzaminy prowadzi 13 zewnętrznych prywatnych organizacji. W Czechach także obowiązują egzaminy certyfikacyjne, sprofilowane do produktów i ról zawodowych. Prowadzi je bank centralny. Warto podkreślić, że niezależnie od zarysowującej się różnorodności, w zdecydowanej większości wszystkie wprowadzane rozwiązania odwołują się do wymagań, które wypełniane są przez certyfikaty EFPA w całości.

W Polsce nadal czekamy na szczegółowe rozstrzygnięcia. Projekt ustawy na razie pozostaje na poziomie dość ogólnych zapisów odwzorowujących Wytyczne ESMA. Kluczowe jest to, aby wprowadzane rozwiązania  dawały wiarygodność potwierdzanej wiedzy i kompetencji doradców i podnosiły jakość doradztwa dla klientów. Certyfikowani Doradcy EFPA są w awangardzie profesjonalnego wypełnienia Wytycznych ESMA w zakresie wiedzy i kompetencji w Polsce.